Theoretische modellen kunnen interessante beleidsopties aandragen

28 juni 2017

David Smerdon had een helder doel toen hij het Australische ministerie van Financiën voor de UvA verruilde: zijn kennis op het vlak van economie verbeteren om een betere beleidsmaker te worden.

Missie ruimschoots geslaagd. Zijn proefschrift over de relatie tussen gedrags- en ontwikkelingseconomie biedt inzicht in drie zeer relevante onderwerpen.

‘Ik ben altijd al tamelijk ambitieus geweest en ik wist hoe relevant dit promotietraject voor mijn leerproces is... Ik wilde er het maximale uit halen. 'Deze drie essays gaan over onderwerpen die ik erg belangrijk vind. Deze onderwerpen hebben mij in staat gesteld verschillende onderzoeksinstrumenten te gebruiken,’ vertelt de 32-jarige Australiër in een telefonisch interview de week nadat hij zijn proefschrift heeft verdedigd aan de UvA.

Dankzij de kennis en ervaring die Smerdon tijdens zijn promotietraject heeft opgedaan, is hij niet langer afhankelijk van andermans onderzoek voor het vinden van oplossingen voor vraagstukken waar hij als beleidsmaker tegenaan zal lopen. In tegendeel: de man die voorheen het deel over de wiskundige modellen in wetenschappelijke artikelen het liefst oversloeg, is een fervent pleitbezorger geworden van de inzet van een breed scala aan onderzoeksmethoden en is zich terdege bewust van de manier waarop modellen kunnen helpen essentiële aspecten van zijn onderzoeksresultaten naar voren te brengen.

Gemeenschappelijke deler

De onderwerpen in het proefschrift hebben allemaal met gedragseconomie te maken, maar verder hebben ze op het eerste oog weinig meer met elkaar gemeen. Zo heeft Smerdon een model ontwikkeld om te onderzoeken hoe het komt dat sommige inefficiënte of zelfs schadelijke sociale normen lang kunnen voortbestaan. Hij heeft onderzocht wat voor effect de komst van vluchtelingen heeft op de ontvangende gemeenschap, en hoe het komt dat er relatief weinig onderling vertrouwen bestaat tussen individuen in gemeenschappen waarbinnen de inkomens sterk uiteenlopen.

De essays hebben een gemene deler, benadrukt hij: ‘Bij allemaal gaat het erover hoe mensen op verschillende zaken reageren.’ De onderzoeksprojecten zijn stuk voor stuk ontstaan uit interessante thema’s met belangrijke beleidsimplicaties, voegt hij toe. Smerdon – afgestudeerd in wiskunde, psychologie en statistiek aan de Universiteit van Melbourne, kan het weten: voor zijn komst naar Amsterdam hield hij zich bij het Australische ministerie van Financiën bezig met regulering van de financiële markten en ontwikkelingshulp.

Instroom en integratie van vluchtelingen

Een van Smerdons essays betreft de sociale impact van de komst van vluchtelingen. ‘Iedereen kan begrijpen dat dit onderwerp belangrijk is en iedereen heeft er een mening over. Maar er is nooit onderzoek naar gedaan.’

Samen met UvA-wetenschapper Sabina Albrecht bestudeerde hij de situatie in een Australisch dorpje met 2.000 inwoners, waar 200 vluchtelingen zijn gehuisvest. Doordat er een tekort aan arbeidskrachten was, konden ze het effect van de komst van de vluchtelingen onderzoeken, zonder dat de resultaten werden vertroebeld door druk op de arbeidsmarkt. Het combineren van de resultaten van deze case study met analyses van gegevens van zowel het dorp in kwestie als demografisch en economisch vergelijkbare dorpen, leidde tot de conclusie dat er geen negatieve sociale effecten waren op de ontvangende gemeenschap. ‘In tegenstelling tot wat je zou verwachten verbeterde de houding ten opzichte van en het vertrouwen in vluchtelingen zelfs.’

Het tweetal doet vervolgonderzoek om de resultaten te verstevigen. Uiteindelijk zouden hun bevindingen ertoe kunnen leiden dat beleidsmakers een algemeen principe omarmen om vluchtelingen te huisvesten in gebieden waar vraag naar arbeiders bestaat, denkt Smerdon. ‘Veel ontvangende landen hebben dorpen met een krimpende bevolking, en soms is het moeilijk arbeidskrachten te vinden.’

‘Slechte’ sociale normen

Op een ander vlak waar Smerdon zich in verdiepte – het ontstaan en voortduren van schadelijke sociale normen – worden al concrete stappen gezet. De Australiër ontwikkelde een theoretisch model dat onder andere meeweegt in hoeverre de rol van sociale identiteit en sociale beloning een rol spelen bij het besluit om al dan niet aan een norm te voldoen. ‘Wanneer je eenmaal een theorie hebt gevonden die beide combineert (in dit geval een theorie die uitlegt waarom een schadelijke traditie als vrouwelijke besnijdenis binnen een gemeenschap kan voortbestaan, red.), kan je algemene principes ontwikkelen om dit mechanisme te doorbreken.’

Smerdon heeft onder meer aangetoond dat het faciliteren van anonieme communicatie tegenwicht kan bieden aan het voortbestaan van schadelijke normen. Een aantal NGO’s waaronder Save the Children werkt momenteel samen met Smerdon en onderzoekers van de Bocconi Universiteit in Milaan aan een project in meerdere dorpen in Somalië: dorpsbewoners worden in staat gesteld anoniem hun mening over vrouwenbesnijdenis te geven. ‘Met behulp van gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek in deze dorpen kunnen we de langetermijneffecten van anonieme communicatie in kaart brengen.’

Ambitie bij te dragen 

Deze zomer gaat Smerdon tijdens een internationale conferentie op de London School of Economics in gesprek over het derde essay in zijn proefschrift – Vertrouwen en ongelijkheid: gewoon pech?

Smerdon – een enthousiast schaker die zeven keer namens Australië aan de schaakolympiade heeft meegedaan – heeft een combinatie van theorie, simulaties, toegepaste econometrie en veld- en laboratoriumexperimenten ingezet om antwoorden te vinden. ‘Theoretische modellen kunnen interessante beleidsopties aandragen’, verklaart hij. Er kunnen meer relevante en praktisch toepasbare onderzoeksresultaten worden verwacht; Smerdon is van plan de samenwerking met de UvA en Bocconi Universiteit voort te zetten.

Ondertussen pakt hij zijn spullen om naar Australië te verhuizen. In november gaat hij aan de slag als universitair docent aan de School of Economics van de University of Queensland.

Voordat hij aan zijn proefschrift begon, kreeg Smerdon een John Monash-beurs. Deze beurs wordt toegekend aan Australiërs die ‘blijk geven van opmerkelijke leiderschapskwaliteiten, resultaat kunnen boeken en anderen kunnen inspireren ten gunste van Australië.’

Hij is trots op het feit dat hij destijds deze beurs heeft gekregen zegt Smerdon, wijzend op de toewijzingscriteria. ‘Een bijdrage leveren aan de Australische gemeenschap in de toekomst…. De criteria komen precies overeen met de doelen die ik mezelf gesteld heb.’

Door Christine Lucassen

Gepubliceerd door  Economie en Bedrijfskunde